Kriege bringen Tod, Zerstörung, Leid, Trauer, Schmerz. Krieg reissen Familien auseinander. Wer es in ein sicheres Land schafft, sucht voller Hoffnung nach den Kindern, Ehepartner: innen und hofft auf ein gutes Ende und auf ein Wiedersehen und zusammenleben als Familie. Doch ausgerechnet das will die SVP verhindern. Sie will den Kriegsflüchtlingen aus Ländern wie Afghanistan oder Syrien den Familiennachzug verwehren. Das trifft Kinder und Ehepartner: innen der betroffenen Schutzsuchenden.
Unterstützung aus der bürgerlichen Mitte
Die SVP macht mit ihrer gewohnten und menschenverachtenden Politik weiter. Doch sie ist offenbar nicht allein. Ich habe heute mit erschrecken vernommen, dass der Nationalrat diesem menschenverachtenden Ansinnen zugestimmt hat. Mit dabei die Liberalen der FDP, die Grünliberalen der GLP (mit vielen Enthaltungen) und sogar die Familienpartei aus der Mitte (ex Christliche Volkspartei CVP).
Der Ständerat kann diese Grausamkeit aber noch korrigieren.
Në zgjedhjet për ekzekutivin e ri në Ostermundigen, avokatja 31 vjeçare Emsale Selmani i merr mbi 1579 vota. Rezultat ky shumë i mirë, i cili ia siguron një vend në qeverinë e komunës Ostermundigen.
Emsale Selmani ka vite që angazhohet në politikën komunale në Ostermundigen. Si anëtare e partisë Socialdemokrate ajo ka vite që politizon në parlamentin e komunës, të cilin sivjet edhe e udhëheqë në rolin e kryetares së parlamentit. Prej vitit të ardhshëm Emsalja së bashku me 6 anëtarë të tjerë të këshillit komunal, do të udhëheqë me komunën. Sipas të gjitha gjasave si përgjegjëse kryesore për departamentin e ndërtimit të lartë.
Rezultati i qartë dhe zgjedhja në këtë këshill ekzekutiv e gëzon juristen 31 vjeçare: Për gazetën der Bund ajo thotë: „Është ndjenë e mirë që kam arritur të fitoj zgjedhjet dhe i gëzohem sfidës së ardhshme në rolin e politikanes ekzekutive dhe bashkëpunimit me këshillin komunal“.
Gjyshi punëtorë stinorë-mbesa merr përgjegjësi ekzekutive
Mbresëlënës për Emsalen është edhe fakti, se gjyshi i saj ka ardhur në Zvicër si punëtorë stinorë dhe tërë jetën e tij ka punuar këtu, dhe në pension ka dalë si punëtorë në ndërmarrjen komunale të Ostermundigenit. Tash mbesa e tij udhëheqë departamentin e ndërtimit.
Aktive si avokate dhe mbështetëse e komunitet
Emsalja jo vetëm që është politikane aktive. Si avokate ajo i njeh hallet dhe vështirësitë e mërgimtarëve jo vetëm nga ana personale, po edhe nga përvoja profesionale. Me përkeqësimin e ligjit mbi të huajt, shumë njerëz kanë humbur sigurinë e qëndrimit dhe sfidohen çdo ditë nga vështirësitë strukturore. Në rolin e ri si anëtare e qeverisjes komunale, ajo synon të angazhohet në mbrojtjen e të drejtave të tyre. Në qendër të politikës së saj do të jetë gjithashtu edhe shtresa e mesme të popullatës, e cila gjithnjë e më shumë përballet me ngarkesat e shumta, të cilat rrjedhin nga rritja e shtrenjtimit të jetesës dhe munges¨se së sigurisë sociale.
Emsalja në komunitet njihet edhe si urë lidhëse mes shoqatave kulturore, sportive të shqiptarëve me institucionet e komunës dhe angazhohet në mënyrë aktive edhe në komunitet. Së fundi si anëtare e kryesisë së shoqatës „Bashkimi“
Foto: Emsale Selmani me Deputetin Shaip Kamberi dhe autorin e shkrimit Hilmi Gashi në një festë në Ostermundigen, Kanton i Bernës
Tani e kemi të dëshmuar qartë. Një studim i porositur nga Komisioni Federal i Migracionit vjen në përfundimin: Ligji i ri i natyralizimit nuk është vetëm i ashpërsuar, por është bërë edhe shumë më selektiv. Kushdo që për 10 vjet ka jetuar në Zvicër mund të natyralizohet. Me kusht se posedon lejeqëndrimin C dhe plotëson kërkesat e larta gjuhësore si dhe që nuk merr ndihmë sociale. Kantonet kanë mundësinë që këto kritere dhe kërkesa ti ashpërsojnë. Kjo qon drejt një arbitrariteti të shtuar në dëm të qytetarëve.
Natyralizimi si çështje klasore Para pak kohësh Komisioni Federal për çështje migracionit (EKM) ka publikuar një studim mbi këtë temë në maj 2024. Vlerësimet e të dhënave statistikore tregojnë, se natyralizohen para së gjithash gjermanët, francezët dhe italianët, pasi ata mund t’i plotësojnë kriteret gjuhësore. Më tej mund të natyralizohen para së gjithash njerëzit me një arsimim të lartë dhe ata që fitojnë shumë para. Numri i natyralizimeve nga Kosova, Turqia, Bosnja, Serbia e shtete tjera të treta është ra dukshëm. Gjithashtu portugezët e kanë të vështirë, edhe pse faktikisht ata janë qytatar:e të BE-së. Numri i njerëzve të natyralizuar pa përfundim universitar ka rënë nga 25 në 8 përqind.
Rritja e çmimeve, por jo edhe e pagave i ve në siklet punëtorët
Çmimet rriten ndërsa pagat ngecin. Për gjithnjë e më shumë punëmarrës rritja e kostove po bëhet një barrë shtypëse. Andaj është koha e fundit për rritje pagash dhe kompensim shtrenjtimi. Për këtë arsye sindikatat ftojnë për një demonstratë të madhe pagash më 21 shtator 2024 në Bernë.
Reforma e Arkës së pensioneve duhet refuzuar
Me 22 shtator ne votojmë gjithashtu mbi reformën e ligjit për përkujdesje profesionale, e cila rregullon shtyllën e dytë të pensioneve. Kjo reformë në fakt është një mashtrim, sepse e ulë koeficientin e llogaritjes së pensionit nga 6.8 në 6 përqind. Nësenisemi nga ajo, se një person ka 100’000 franga në fondin pensional, me zbritjen e koeficientit ulet pensioni nga 6800 në 6000 franga. Reforma gjithashtu parashe të paguhen më shumë kontribute në fondet e pensionit, por jo edhe rritje të pensioneve.
Pra, ne duhet të paguajmë më shumë dhe të marrim më pak. Përfituas të kësaj reforme do të jenë vetëm bankat dhe siguarimet, të cilat nxjerrin me miliarda nga ky fond pensional. Andaj, duhet votuar jo në referendum, të cilin e kanë inicuar sindikatat kundeër kësaj vjedhje të pensioneve. Ne e fitojmë ketë votim, nëse ne ngrihemi bashkë kundër vjedhjes së pensioneve.
Me 9 qershor 2024 qytetarët e Zvicrës me të drejtë vote do të votojnë për nismën popullore „Maksimalisht 10% e të ardhurave për premitë e Arkave shëndetësore – nisma lehtësuese e premive“. Ajo kërkon, që të siguruarit më së shumti 10 përqind prej të ardhurave të tyre ti shpenzojnë për premitë. Federata dhe kantonet duhet të rrisin lirimin e premive.
Premitë e Arkave shëndetësore rriten e rriten. Në 20 vitet e fundit ato janë dyfishuar. Premitë për një pjesë të madhe të popullatës paraqesin një ngarkesë në rritje. Jo rrallë, njerëzit e shtresës së mesme hyjnë shpesh në borxhe, pasi që nuk mund ti paguajnë premitë e Arkave shëndetësore. Të prekurit lajmërohen tek këshillimorja e borxheve. Atje ata marrin këshilla për të rritur franshizën, për të qenë premia mujore më e vogël. Kjo ia vlen përderisa njeriu është shëndosh dhe kur nuk ka nevojë shumë për trajtim mjekësor. Mirëpo, nëse vjen deri tek një problem serioz shëndetësor, të siguruarit i duhet që të paguaj vet franshizën prej 2500 frangave. Në një rast të tillë ky person krahas problemit shëndetësor përballet gjithashtu edhe me probleme financiare. Për të ndërruar Arkën shëndetësore dhe për të gjetur një „më të lirë“, nuk është edhe aq e lehtë. Ndërrimi i Arkës shëndetësore është i mundur, vetëm nëse nuk ka premi të hapura. Përmes nismës lehtësuese të premive ne ndalim këtë zhvillim. Prandaj ne i themi PO nismës lehtësuese të premive me 9 qershor.
Punëmarrësit me të ardhura normale nuk mund ti paguajnë premitë
Premitë e Arkave shëndetësore janë duke eksploduar. Punëmarrësit me paga normale nuk mund ti paguajnë më premitë. Për familjet apo të moshuarit është tejkaluar kufiri i dhimbjes së përballueshme financiare. Nisma lehtësuese e premive krijon lehtësimin e nevojshëm urgjent. Me këtë premitë do të mbulohen si më poshtë: Askujt nuk do i duhet të paguajë më shumë se 10 përqind e të ardhurave që disponon.
Mbështeteni nismën, shkoni të votoni dhe motivoni migrantët me të drejtë vote, që ata gjithashtu të shfrytëzojnë të drejtën e tyre dhe të votojnë për nismën.
Interview mit Hilmi Gashi, Bereichsleiter Interessengruppen der Unia
von Imran Sariaslan
Horizonte: Hilmi Gashi, du hast im November letzten Jahres an der Fachtagung zum Thema Fachkräftemangel und Migration an der ETH Zürich teilgenommen. Im Workshop, an dem du teilgenommen hast, wurde über die Jungen und Migrant: innen gesprochen. Was sind deiner Meinung nach die grössten Herausforderungen, denen Migrant:innen auf dem Schweizer Arbeitsmarkt gegenüberstehen?
Hilmi Gashi: Eine der grössten Herausforderungen ist zweifellos die strukturelle Diskriminierung, mit der viele Migrant:innen konfrontiert sind. Angefangen von Zugangshürden bis hin zu Hindernissen bei der Arbeit und in der Karriere. Es gibt leider eine Herangehensweise vieler Arbeitgeber:innen, die nicht die Fähigkeiten und Erfahrungen der Bewerber:innen berücksichtigen, sondern sich eher auf das konzentrieren, was sie möglicherweise noch nicht können. Rosita Fibbi von der Uni Neuchâtel brachte dies treffend auf den Punkt, indem sie von einer „Herkunftshierarchie“ sprach. Je nach Herkunftsland ist es oft schwieriger, eine qualifizierte Arbeitsstelle zu finden.
Horizonte: Welche konkreten Massnahmen wurden auf der Tagung diskutiert, um diese Herausforderungen anzugehen und die Integration von Migrant:innen zu verbessern?
Hilmi Gashi: Wir haben verschiedene Massnahmen besprochen, um die gleichberechtigte Teilhabe von Migrant:innen zu fördern und ihre Diskriminierung auf dem Arbeitsmarkt zu überwinden. Dazu gehört zum Beispiel der Abbau von strukturellen Hürden, sowohl rechtlicher als auch gesellschaftlicher Natur. Es ist wichtig, dass die mitgebrachten Qualifikationen, Fertigkeiten und Erfahrungen von Migrant:innen anerkannt und gefördert werden. Es braucht eine unbürokratische Anerkennung ausländischer Diplome. Dann die Berücksichtigung dieser Qualifikationen in den Gesamtarbeitsverträgen. Sie wären Lohnrelevant und würden eine Hürde weniger auf die weitere Karriere darstellen.
Horizonte: Du hast auch die Situation der Jugendlichen angesprochen. Warum ist es deiner Meinung nach wichtig, dass Jugendliche besser bei der Berufswahl und während der Lehre unterstützt werden?
Hilmi Gashi: Jugendliche spielen eine entscheidende Rolle bei der Bewältigung des Fachkräftemangels, aber viele von ihnen entscheiden sich aufgrund von schlechten Arbeits- und Lohnbedingungen gegen eine Lehre oder einen bestimmten Beruf. Es ist dringend notwendig, Jugendlichen mehr Wertschätzung entgegenzubringen, beispielsweise durch attraktivere Löhne. Die Lehre sollte auch als Lernen verstanden werden und nicht nur als reine produktive Arbeit. Jugendliche müssten während ihrer Ausbildung unterstützt werden, damit sie ihr volles Potenzial entfalten können. Sie müssen aber auch von Ausbeutung, Mobbing, sexueller Belästigung geschützt werden. Gesundheitsschutz und Arbeitssicherheit spielen in diesem Alter auch eine ganz wichtige Rolle.
Horizonte: Du hast konkrete Massnahmen zur Integration von Migrant:innen und zur Verbesserung der Situation von Jugendlichen vorgeschlagen. Welche Rolle spielt die Unia im Hinblick auf diese Aspekte?
Hilmi Gashi: Die Unia spielt eine entscheidende Rolle bei der Vertretung der Rechte und Interessen der Arbeitnehmenden, unabhängig von ihrer Herkunft. Wir setzen uns aktiv für die Bekämpfung von Rassismus, sexueller Belästigung und Mobbing am Arbeitsplatz ein. Darüber hinaus kämpfen wir dafür, dass Migrant:innen bessere Integrationsmöglichkeiten erhalten und dass ihre Potenziale frühzeitig erkannt und gefördert werden. Durch unsere Arbeit streben wir eine inklusive und gerechte Arbeitswelt an, in der jeder die gleichen Chancen hat, unabhängig von der Herkunft.
Intervistë me Hilmi Gashin, drejtues i grupeve të interesit në Unia
Hilmi Gashi, ti në nëntorin e vitit të kaluar ke marrë pjesë në konferencën mbi temën e mungesës së fuqisë punëtore profesionale dhe migracionit në ETH të Cyrihut. Në punëtorinë, në të cilën ti ke marrë pjesë, është biseduar për rininë dhe migrantët. Sipas mendimit tënd, cilat janë sfidat më të mëdha me të cilat përballen migrantët në tregun zviceran të punës?
Një nga sfidat më të mëdha është padyshim diskriminimi strukturor me të cilin përballen shumë migrantë. Filluar nga barrierat tek qasja deri tek pengesat në punë dhe në karrierë. Për fat të keq, ekziston një mënyrë qasjeje nga shumë punëdhënës të cilët nuk marrin parasysh aftësitë dhe përvojën e aplikantëve, por përkundrazi përqendrohen në atë që mund të mos jenë ende në gjendje të bëjnë. Rosita Fibbi nga Universiteti i Neuchâtel-it i ra pikës kur foli për një „hierarki të origjinës“. Varësisht nga vendi i origjinës është shpesh e vështirë të gjesh një punë të kualifikuar.
Cilat masa konkrete u diskutuan në konferencë për të adresuar këto sfida dhe për të përmirësuar integrimin e migrantëve?
Ne biseduam masa të ndryshme për të promovuar pjesëmarrjen e barabartë të migrantëve dhe për të kapërcyer diskriminimin në tregun e punës. Kjo përfshin, për shembull, reduktimin e pengesave strukturore, si atyre ligjore ashtu edhe atyre të natyrës shoqërore. Është e rëndësishme që kualifikimet, aftësitë dhe përvoja që sjellin migrantët me vete të njihen dhe të promovohen. Ka nevojë për njohje joburokratike të diplomave të huaja. Pastaj marrja parasysh e këtyre kualifikimeve në kontratat kolektive të punës. Ato do të ishin të rëndësishme për pagat dhe do të paraqiste një pengesë më pak për karrierën në të ardhmen.
Ti e ke tematizuar gjithashtu edhe situatën e të rinjve. Pse sipas mendimit tënd është e rëndësishme që të rinjtë të mbështeten më mirë në zgjedhjen e profesionit edhe gjatë aftësimit profesional të tyre?
Të rinjtë luajnë një rol vendimtar në përballimin e mungesës së fuqisë profesionale të punës, por shumë prej tyre për shkak të kushteve të këqija të punës dhe pagave zgjedhin të mos ndjekin një profesion apo mësim zejeje të caktuar. Është urgjentisht e nevojshme që të rinjtë të çmohen e të vlerësohen më shumë, p.sh. përmes pagave më tërheqëse. Nxënia e zejes duhet kuptuar gjithashtu si mësim dhe jo vetëm si punë e pastër produktive. Të rinjtë duhet që gjatë trajnimit të tyre të mbështeten në mënyrë që ata të mund të zhvillojnë potencialin e tyre të plotë. Mirëpo ata gjithashtu duhet të mbrohen nga shfrytëzimi, mobingu dhe ngacmimi seksual. Mbrojtja e shëndetit dhe siguria në punë gjithashtu luajnë një rol shumë të rëndësishëm në këtë moshë.
Ti ke sugjeruar masa konkrete për integrimin e migrantëve dhe përmirësimin e situatës së të rinjve. Çfarë roli luan Unia në lidhje me këto aspekte?
Unia luan një rol vendimtar në përfaqësimin e të drejtave dhe interesave të punëmarrësve, pavarësisht nga origjina e tyre. Ne jemi të angazhuar në mënyrë aktive për të luftuar racizmin, ngacmimin seksual dhe mobingun në vendin e punës. Përveç kësaj, ne po luftojmë për të siguruar që migrantëve t’u jepen mundësi më të mira integrimi dhe që potenciali i tyre të njihet dhe promovohet në një fazë të hershme. Nëpërmjet punës sonë, ne përpiqemi për një botë pune gjithëpërfshirëse dhe të drejtë, në të cilën të gjithë kanë të njëjtat mundësi, pavarësisht nga prejardhja e tyre.
