Als Sans-Papiers werden in der Regel Arbeit nehmende ohne einen geregelten Aufenthaltsstatus bezeichnet. Sie leben und arbeiten im Stillen, in ständiger Angst entdeckt zu werden. Die Beratungsstellen helfen ihnen dabei, den schweren Alltag zu bewältigen, und kooperieren unter anderen mit den Gewerkschaften.
Die Arbeit nehmenden ohne geregelten Aufenthaltsstatus fallen kaum auf. Sie übernehmen Arbeiten, die niemand erledigen will, mit miserablen Löhnen und teilweise unter unmenschlichen Bedingungen.
Aus gewerkschaftlicher Sicht ist die Problematik der Sans Papiers stark mit der früheren restriktiven Migrationspolitik der 70-er Jahre verbunden: Einerseits bestand erheblicher politischer Druck von fremdenfeindlichen Kreisen, weniger Menschen in die Schweiz einwandern zu lassen. Anderseits benötigte die boomende Wirtschaft Arbeitskräfte, Unternehmen holten sich diese auch illegal. Die Behörden wussten vom Problem, unternahmen jedoch wenig dagegen. Link zum Beitrag im Caritas-Heft
Të dielën e ardhshme, qytetarët e Zvicrës votojnë për tri iniciativa nacionale. Dy prej tyre kanë në qendër të vëmendjes mënyrën e prodhimit të ushqimit tonë të përditshëm. Iniciative “Fair-Food” dhe ajo “për sovranitetin mbi ushqimin”. Sot do të thellohemi në iniciativën e parë.
Dr. Elisabeth Bürgi Bonanomi
nga Hilmi Gashi
Iniciativa “Fair-Food” kërkon prej organeve shtetërore të kujdesen që në Zvicër të lejohet dhe promovohet vetëm prodhimi i gjërave ushqimore, të cilat prodhohen duke respektuar standardet ekologjike dhe sociale. Sipas iniciatorëve gjerat ushqimore duhet prodhuar sa më afër ambientit natyrorë, duke respektuar natyrën dhe kushte korrekte të punës.
Standarde të larta edhe për importim të ushqimit
Gati gjysma e gjërave ushqimore, të cilat konsumohen në Zvicër, rrjedhin prej importit. Pra prodhohen nëpër ferma, fusha, plantacione dhe fabrika ushqimore dhe të mishit në shtetet e jashtme. “Me këtë Zvicra bartë edhe një lloj përgjegjësie, kur është fjala te kushtet e punës, nën të cilat prodhohen këto gjëra ushqimore”, thuhet mes tjerash në broshurën e komitetit iniciues “Fair Food Ja”. Iniciuesit kërkojnë që standardet e larta në cilësi dhe aspekte ekologjike të respektohen edhe në rast të importimit të prodhimeve ushqimore nga vendet e ndryshme të botës. Kjo duket mesa e logjikshme duke u nisur nga fakti, se sistemet e furnizimit me prodhime ushqimore të të gjitha vendeve janë të ndërlidhura me njëra tjetrën, prandaj duket e logjikshme që ato duhet formuar dhe rregulluar së bashku dhe në drejtim të një zgjidhje të qëndrueshme. Kundërshtarët e Iniciativës
Ekspertiza dëshmon efektet pozitive për tregun
“Puna kërkimore e Qendrës ndërdisiplinore për Zhvillim të Qëndrueshëm dhe Mjedisit e zhvilluar në vendet sie Kenia dhe Bolivia tregojnë, se ekziston nevoja për tregje ku prodhohen dhe shiten prodhime ushqimore të qëndrueshme dhe cilësore si në tregjet regjionale ashtu edhe në ato globale”, thotë Juristja Dr. Elizabet Byrgi Bonanomi, profesoreshë dhe hulumtuese shkencore në fushën e Qëndrueshmërisë dhe të Drejtës. Njëkohësisht, kur është fjala te prodhimet e përpunuara ushqimore, duhet krijuar kushte që ato të prodhohen dhe shpërndahen në kushte të barabarta, duke mos i konkurruar prodhimtarinë e qëndrueshme me subvencionime të ndryshme shtetërore.
Në hulumtimin e saj, ajo ka dëshmuar se pjesa më e madhe e prodhimeve ushqimore -rreth 60 përqind- nxirren nëpër tregje ndërkombëtare nga vendet e zhvilluara anëtare të Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD). Vendet më pak të zhvilluara si Afganistani, Bangladeshi etj. eksportojnë sot më pak se 1 përqind. Këto vende deri në vitin 1990 kanë qenë eksportues neto e tash janë bë importues neto të prodhimeve ushqimore, edhe pse 50 – 85 përqind e njerëzve në këto vende punojnë në sektorin e bujqësisë. Për krahasim me vendet e OECD-së ku në sektorin e bujqësisë punojnë vetëm 6.1 përqind e popullatës aktive. Vendet e zhvilluara anëtare të OECD-së mbrojnë bujqësinë e vendit me subvencionime dhe dogana të larta prej 282 Miliard Dollarë.
Sipas Dr. Byrgi Bonanomi, nisma “Fair Food” “nuk kërkon që të gjithë bujqit anembanë botës të prodhojnë sipas standardeve zvicerane. Iniciativa kërkon që të promovohen dhe mbështeten prodhimet ushqimore të kualitetit të mirë, të sigurte dhe të prodhuara duke e respektuar ambientin dhe në kushte korrekte të punës”.
Iniciativa dhe marrëveshjet ndërkombëtare
Kundërshtarët e iniciativës shprehen pro aspekteve dhe synimeve të iniciativës, por e luftojnë atë me argumentin se ky qëllim sjellë një seri të rregullimeve ligjore dhe pasiguri juridike, sidomos e sheh si problematike përputhjen me rregullat dhe konventat ekonomike ndërkombëtare.
Këto aspekte i ka hulumtuar dhe analizuar edhe Dr. Byrgi Bonanomi. Iniciativa, sipas saj, nuk bie ndesh me konventat ndërkombëtare dhe mund të zbatohet. Në këtë drejtim shumë vende njohin masa mbrojtëse në import të prodhimeve duke filluar prej ndalimit të importit, kufizimit të sasisë, ngritje të doganës për aspekte ekologjike dhe shumë të tjera. “Iniciativa lidhet me cilësinë dhe kushtet e mira prodhimit të gjërave ushqimore dhe prodhimeve bujqësore të cilat importohen për konsum në Zvicër”, shprehet ajo. Në lidhje me shanset për vendet në zhvillim, sie Kosova apo Shqipëria profesoresha Byrgi thotë se “Këtu kemi të bëjmë mes tjerash edhe me lehtësimin e qasjes në tregun zviceran për prodhime bujqësore, të prodhuara në mënyrë të qëndrueshme. Nëse zbatohen vazhdimisht , sistemet e qëndrueshme ushqimore në vendet eksportuese (sie për shembull Kosova) mund të mbështeten dhe promovohen në të njëjtën kohë (krijimi i një “mjedisi të përshtatshëm”)”.
Vendimin përfundimtar për Iniciativën “Fair Food” do ta sjellin votuesit zviceran të dielën më 23 shator 2018.
Dy veprat artistike të piktorit Gazmend Freitag do të ekspozohen në Biennale të Austrisë në shkurt 2017. Sukses i madh i artistit me prejardhje nga Kosova, i cili në ndërkohë është bë emër i njohur në skenën a artit
Nga Hilmi Gashi
“Baresha” dhe “Akti me çarçafin e Kuq” ishin kontakti im i parë me këtë piktor, artist dhe krijues nga Pataqani i Poshtëm i komunës së Rahovecit. ”Baresha” e Gazmendit është pikturuar me shumë dashuri dhe pasion për detaje. Ngjyrat e vajit te “Baresha” artisti si duket i kursen. Për fat të mirë këtu vendosja me shumë rezervë e ngjyrave e gjallëron pikturën. Pikërisht falë këtij kombinimi të ngjyrave te “Baresha” shoh gjallërinë, respektin dhe dashurinë për të bukurën.
Vepra tjetër “Akti me çarçaf të Kuq” është një pikturë e guximshme. Edhe këtu ngjyrat janë të gjalla dhe të bartura në vepër me plot dashuri për detaje dhe me gjenerozitet. Motivi i akteve zakonisht është motiv i trajtuar nga shumë artistë me famë botërore. Veprat e tyre janë ekspozuar, edhe përkundër ndjenjave të ngushta morale dhe tabuizimit të kohës. Në këtë gjenerozitet nuk has te piktorët nga trojet shqiptare. Në këtë formë të hapur dhe tejet ekspresioniste për herë të parë e kam hasur te ky artist. Bukuria e trupit të femrës në një skenë shumë dinamike, pa e banalizuar bukurinë, është tipike vetëm te piktorët, të cilët ndjenjat e tyre dinë ti ekspozojnë me guxim por edhe me respekt ndaj ndjenjave të shijuesit të artit.
Këtë pasion të Gazmendit për figura dhe portrete njerëzore e përshkruan mirë edhe Ursula Pfeiffer, e shoqatës Verein kunst-projekte e cila mes tjerash thotë : “Shumë vepra të Gazmend Freitag mishërojnë `momentet e bukura` të cilat artisti i kap në stilin e artit klasik dhe modern në një bashkëveprim në mes të impresionizmit dhe ekspresionizmit”.
Gazmendi nuk është vetëm piktor i portreteve dhe akteve, por është mjeshtër i peizazheve, vizatimeve dhe ilustrimeve të shumta. Në to ai kombinon elemente të ndryshme, të frymëzuara nga jeta e tij e hershme në Kosovë dhe inspirimet që merr nga jeta e përditshme në Linz të Austrisë, ku edhe jeton dhe krijon.
Këto elemente të shumta autobiografike, peizazhe të vendlindjes (Pataqani i Poshtëm), portrete të shumta të njerëzve, kujtimet e fëmijërisë, hulumtime të akteve, natyrës së qetë dhe shumë tjera.
Talenti i tij është i shumanshëm dhe gjen shprehje jo vetëm në punimet e tij por edhe në teknikat e ndryshme, të cilat ai i përdorë për të shprehur mendimet, ndjenjat, kujtimet dhe fantazinë e tij si grafikë, pikturim me ngjyra vaji, vizatim me laps, shkumës dhe tush.
“Vend i vogël për tu parë në hartë, por ka lënë gjurmë te unë”
Prej Pataqanit të Poshtëm, në galeritë e botës, është një rrugëtim mbresëlënës i këtij artisti të veçantë dhe autentik. Gazmendi me shumë krenari dhe vetëbesim flet për prejardhjen e tij nga ky fshat i vogël i Komunës së Rahovecit. Në shkollën e fshatit Pataqan i Poshtëm, ku para 48 viteve ka lindur piktori, vizatimet e tij në muret e shkollës nuk kanë ngjallur ndonjë kureshtje dhe interesim të madh. Gazeta e atëhershme “Rilindja”, në shtojcën e saj “Rilindja për fëmijë” kishte botuar për herë të parë një vjershë nga Gazmendi. Përkundër dëshirës së prindërve për t’u bërë jurist, Gazmendi ka ndjekur rrugën e zemrës dhe ndjenjës për art. Artin e ka kultivuar së pari në Gjermani, ku ka emigruar gjatë diktaturës serbe në Kosovë dhe më vonë në Austri, ku jeton dhe vepron edhe sot.
Për vendin e tij të ri të banimit, Linzin, Gazmendi ka fjalë admiruese: “Që prej se jetoj në Austri, arti im është bë më dinamik. Veçanërisht vitet e fundit, Linz, vendi ku jetoj, është bërë burim i frymëzimit tim artistik”. Shansi për të ekspozuar në Biennale të Austrisë duket kështu një sukses i logjikshëm i këtij artisti të talentuar, i cili nuk kënaqet me kaq, por vazhdon duke punuar me një elan të madh. Së fundi siç thotë vetë artisti: “Gjuha e artit hap shumë mundësi të komunikimit”. Gazmend Freitag ka shumë për t’i thënë botës dhe artdashësve përmes gjuhës së tij -Artit!
Biennale Austria mbahet prej 13-19 shkurt 2017 në Vjenë të Austrisë, Grupmendorferstrasse 23, 1060 Wien. Veprat dhe të dhënat mbi artistin i gjeni në faqen e internetit: www.gazmendfreitag.net
Armer Mann und reicher MannStanden da und sahn sich an.Und der Arme sagte bleich:Wär ich nicht arm, wärst Du nicht reich.(Brecht 1968, 513)
Eine Frage der Verteilung
Technisch betrachtet will die Initiative 1 zu 12 der Juso die Spanne zwischen dem tiefsten und dem höchsten Lohn in einem Verhältnis 1 zu 12 bringen. Der höchste Monatslohn in einem Unternehmen darf nur 12 mehr als der tiefste Lohn im gleichen Unternehmen betragen. Doch die Initiative ist in seiner Brisanz beinahe genial, weil sie durch die Thematisierung der Lohnspanne zwischen den tiefsten und höchsten Löhnen in einer Unternehmung, eine breite Diskussion zur Frage der gerechten Verteilung der gemeinsam erbrachten Leistungen thematisiert. Und davor hatte und hat die selbst ernannte Wirtschaftselite gehörig Angst. Denn plötzlich kommen Fakten auf den Tisch, die auch den Zusammenhang zwischen dem Lohn und der Armut bzw. dem Reichtum aufzeigen.
Armut und Reichtum werden getrennt betrachtet
«Die tiefen Löhne werden durch den Wegfall der Hochlöhne nicht steigen», steht in der NZZ (12.04.2013) geschrieben. Diese Aussage ist typisch: Anders als im Gedicht «Alfabet» von Bertolt Brecht will sie den Zusammenhang von Armut und Reichtum oder tiefen und hohen Löhnen gesellschaftlich tabuisieren und so verhindern, dass die Verteilungsfrage thematisiert wird. In einer Studie gehen Arlt und Storz (2013) diesem tabuisierten Zusammenhang nach. Die Autoren haben in deutschen Tages- und Wochenzeitungen untersucht, inwiefern die zwei Themen Reichtum und Armut verbunden, voneinander distanziert betrachtet oder gar tabuisiert werden. Dabei spielt die Wechselwirkung von Armut und Reichtum, die Verbindung von der Konzentration privatem Reichtum und privater und öffentlicher Armut kaum eine Rolle (Arlt/Storz, 2013, 7).Wenn es um Armut geht, kennen Journalistinnen und Journalisten oft nur zwei Akteure: das arme Individuum und den Staat. Unternehmen, die dafür verantwortlich sind, dass Arbeitende von ihrem Lohn allein nicht leben können, kommen in diesem simplen Armutsbild nicht vor. Reichtum dagegen wird als privates Ergebnis der Leistung Einzelner und nicht als etwas gemeinsam Erschaffenes wahrgenommen (Arlt/Storz 2013, 91). Wenn Armut durch die einen Faktoren und Reichtum durch ganz andere Faktoren bestimmt wird, nützte es den Armen nichts, wenn der Reichtum begrenzt wird, so eine häufige Argumentation. Damit soll verhindert werden, dass Fragen nach einer gerechteren Verteilung oder einer Umverteilung von Reichtum überhaupt aufgeworfen werden.
Ein Tabubruch in der reichen Schweiz
Die 1:12- und die Mindestlohn-Initiative brechen dieses Tabu gemeinsam auf. Topmanager mit Höchstlöhnen beanspruchen einen beträchtlichen Teil der Lohnsumme, ohne einen entsprechenden Beitrag zum Ertrag des Unternehmens zu liefern. Beschäftigte mit Tieflöhnen haben eine schwache Stellung auf dem Arbeitsmarkt und werden daher weit unter ihrer effektiven Leistung entschädigt. Beide Phänomene sind miteinander verbunden. So gesehen hat Lohngerechtigkeit auch mit Leistungsgerechtigkeit zu tun.
Wirtschaftliche Globalisierung, militärische Gewalt und Umweltzerstörung zwingen Menschen weltweit zur Suche nach wirtschaftlichen Existenzmöglichkeiten, zur Flucht vor Not und Krieg. Die westlichen Industrieländer haben wesentlichen Anteil an den Ursachen von Migration. Statt auf kritische Analyse und Lösungssuche setzen meinungsmachende Medien indessen auf Alarmismus: Es stünde eine „generelle Flüchtlingswelle“ bevor, ein „Ansturm“ auf Europa sei zu befürchten; Flüchtlinge „lehnen sich inzwischen auf und verlangen bessere Lebensbedingungen – sie wollen raus aus den Lagern.“ (Spiegel 50/10) Gleichzeitig ist vom „Einwanderungs-Dilemma“ die Rede: In den Wohlstandsnationen der EU und in der Schweiz ginge ohne Migrantinnen und Migranten wirtschaftlich nichts mehr, aber statt der dringend benötigten hochqualifizierten Einwanderer „kommen Zehntausende Geringqualifizierte – überwiegend Unterschichtsangehörige“ (FAZ, 7.12.10), welche die Systeme der sozialen Sicherheit überlasteten und deren Kinder eine „höhere Schulabbrecherquote, Arbeitslosigkeit und Kriminalität“ aufwiesen. Dies sei das politische Resultat „fehlgesteuerter Einwanderung und versäumter Integration“. Schreckbilder von „Parallelgesellschaften“ verstärken den Ruf nach schärferen Sanktionen in der „Ausländerpolitik“, vor allem gegen „Integrationsunwillige“ mit „muslimischem Migrationshintergrund“. Und reflexartige Stammtisch-Forderungen erhalten Resonanz bis weit in die bürgerliche Mitte, bei Besserverdienenden, bei abstiegsgefährdeten und ressentimentgeladenen Mittelschichten. Am sogenannten Tabu-Thema „Zuwanderung“ entlädt sich in der gegenwärtigen sozialen Krise eine fremdenfeindliche Stimmung, die in Ausländerhass kippt und alte wie neue Formen von Rassismus hervorbringt. Noch grenzen sich die von bürgerlich-liberalen Parteien enttäuschten islamfeindlichen politischen Formierungen von der völkisch orientierten radikalen Rechten ab, die in Europa im Vormarsch ist. Auf der anderen Seite bleiben die Fakten zur integrationspolitischen Lage unbeachtet, wie sie etwa im „Jahresgutachten Einwanderungsgesellschaft 2010“ ausgewiesen sind (Süddeutsche Zeitung 11./12.9.10). In diesem xenophoben Klima ist es nicht weiter überraschend, dass der im Herbst 2010 erschienene Bestseller „Deutschland schafft sich ab“ von Thilo Sarrazin, ein wissenschaftlich verbrämtes Konglomerat von Eugenik, Sozialdarwinismus und Neoliberalismus, in der Bevölkerung auf breiteste Zustimmung stiess. Während die politische Klasse dem SPD-Mitglied, Ex-Finanzsenator Berlins und Ex-Bundesbankrat vordergründig die Anerkennung verweigerte. Als Fanal des Aufbruchs „gegen den Islam“ gilt für Europas Rechte das in der Schweiz per Volksabstimmung im Herbst 2009 zum Gesetz erhobene „Minarettverbot“. Und die Annahme der Initiative der Schweizerischen Volkspartei (SVP) zur „Ausschaffung krimineller Ausländer“ im November 2010 bestärkt die nationalkonservativen Kräfte der bürgerlichen Parteien in ihrem Bestreben, das Nationale zu politisieren und die EU-Feindschaft anzuheizen. Sie machen das „Schweizertum“ zur Schicksalsfrage des Landes, betreiben ihre Ausländerpolitik als Dauerwahlkampf. Bereits planen sie, die Einwanderung aus Nicht-EU-Staaten weiter zu erschweren und setzen damit den Bundesrat erneut unter Druck. So treibt dieser beispielsweise mit seinem aktuellen Vorschlag, die Daten zwischen Sozialversicherungen, Schulbehörden und Fremdenpolizei auszutauschen, die Sans-Papiers weiter in die Illegalität. Umso dringlicher sind Analysen und darüber hinaus Konzepte und linke Gegenstrategien, die auf eine demokratische und soziale Integration aller Migrantinnen und Migranten abzielen und dabei kompromisslos Menschenrechte und Völkerrecht verteidigen.
